Vườn Luxembourg Paris

Bích Xuân

Một ngày lại bắt đầu như bao ngày bình thường khác. Paris không đầu đông, không cuối thu mà lá khô nâu thẫm cả con đường, tạo cho người ta một cảm giác bâng khuâng. Hôm nay, trong làn gió mới lóe lên tia nắng vàng, in trên ngọn cỏ non tơ long lanh sương sớm. Thành phố có nhánh sông dọc theo con đường nhiều người qua lại. Con đường dẫn đến công viên Luxembourg nổi bật một màu xanh thẫm ngay trung tâm thủ đô Paris. Luxembourg với cỏ cây ngút mắt, một hình ảnh bình yên trở thành kỷ niệm trong ký ức của mọi người, nhất là giới sinh viên du học đến đây từ khắp nơi trên thế giới. Người chưa đến Paris thì biết Luxembourg qua lời ca nốt nhạc rất lãng mạn của mấy ông nhạc sĩ, hay những bài thơ, bài văn, những tấm hình…

Phố thị nhộn nhịp trải dài bên bờ sông Seine, mây nghiêng nghiêng rợp bóng trên nền đá hoa bên đường. Người ta đổ ra đường thật đông, trăm người xuôi ngược, trong số đó chắc chắn có những người tha phương đơn độc, lặng lẽ, để hồn lâng lâng theo gió. Tâm sự khách tha phuơng lúc này giống như khúc nhạc dịu êm của Phạm Trong Cầu, một chút gì đó của hương xưa kỷ niệm Paris «…Nghe chơi vơi não nề qua vườn Luxembourg. Mưa rơi trên phố mờ lòng này ai có hay…Nghe rơi bao lá vàng ngập dòng nước sông Seine. Mưa rơi trên phím đàn chừng nào cho tôi quên ». Khu vườn còn giữ lại trong ký ức những hình ảnh của khách tản du nổi tiếng như: văn sĩ Hemingway, Simone de Beauvoir, Verlaine, Hugo, Balzac, Baudelaire, Jean-Paul Sartre…Khu vườn tuyệt vời này cũng được đại văn hào Victor Hugo lồng vào trong cuốn tiểu thuyết “ Những kẻ khốn khổ”. Đây là nơi gặp gỡ giữa chàng Marius và nàng Cosette.

Vườn Luxembourg có diện tích 150.000 mét vuông, bề dài 500 mét, bề ngang 300 mét. Một công viên lớn nhất tại Paris. Khu vườn lớn này nằm giữa khu Saint Germain des Prés và khu quartier Latin sầm uất, nơi tụ họp của giới trẻ và sinh viên Paris. Gần đây, người ta đã nhập thêm vào Luxembourg một khu vườn nhỏ tên là Marco Polo. Dân Paris và giới sinh viên thường gọi tắt vườn Luxembourg một cách thân mật là “Luco”.

Vào những tháng hè, vườn Luxembourg có khoảng 100.000 khách thăm viếng mỗi ngày. Trước đó, trong công viên cho du khách mướn ghế. Việc cho mướn ghế này được 169 năm thì chấm dứt (1805-1974). Sau năm 1974, khách không phải trả tiền mướn ghế. Khách vào đây cũng không quên thăm viếng hồ nước nhân tạo, có những hàng liễu rũ của hoàng hậu Médicis cho trồng thủa trước. Tòa lâu đài của hoàng hậu Médicis trong vườn Luxembourg trở thành nơi hội họp của Thượng nghị viện, và chính Thượng nghị viện có trách nhiệm trông coi và bảo trì công viên Luxembourg.

Mỗi góc đường trong vườn đều tạo cho khách sự ngạc nhiên, ví dụ như những bức tượng hay những sự trang trí đặc biệt. Đây là một công viên với những đặc thù nghệ thuật của Pháp. Có lẽ khi thưởng thức công trình tuyệt dịệu này người khách du nên nhớ công lao ban đầu của hoàng hậu Médicis. Sau này vua Louis Philippe đã cho đặt tại nơi đây một loạt 20 tượng hoàng hậu và các người đàn bà nổi tiếng ở Pháp qua các triều đại. Ngoài 20 tượng trên còn có cả 100 tượng của những văn nghệ sĩ nổi tiếng. Vườn Luxembourg là nơi hò hẹn lý tưởng của những cặp tình nhân. Nơi đây, được coi như là một “viện bảo tàng” thiên nhiên ở ngoài trời.

Vào năm 1865, người ta cắt bỏ 15.000 cây nho, 4000 cây đủ loại và phá bỏ một vườn hồng rộng lớn, nhưng vẫn giữ lại một vườn nhỏ trồng cây ăn trái với diện tích 2100 mét vuông. Trong vườn Luxembourg có 200 loại cây táo và cây lê khác nhau. Những tổ ong được xây trở lại vào năm 1872, chứa được 600.000 ong mật, và mật ong được sản xuất và bán tại đây.

Trong công viên Luxembourg còn có khu vườn nghệ thuật cuả Anh. Đối với những người thích tản du, khu vườn theo kiểu Anh này sẽ đưa khách đi vào những con đường quanh co với hai hàng cây lạ hai bên ( có những lọai cây quí trên thế gíới) trong đó có một cây cổ thụ 140 tuổi. Ngoài ra, trong vườn còn có một vườn cây để ăn quả, và có đủ các loại chim sơn ca. Tất cả những công việc tại đây đều có một chủ đích chung là phục vụ thiên nhiên, chẳng hạn như nuôi ong, ( ong hút nhụy hoa cũng chung quanh đây ). Ở đây, có mở khoá học dạy nuôi ong để lấy mật, cách trồng hoa và trồng cây ăn trái. Trong vườn Luxembourg có những hàng ghế dựa lưng để khách nghỉ ngơi, bên hồ nước hay bên bụi hoa, khóm trúc, để đọc sách, để mơ mộng, để phơi nắng, hay để chờ đợi người đã làm cho tim mình từng sai nhịp….80 người làm vườn chuyên nghiệp trông nom, họ có nhiều kinh nghiệm từ thời cổ xưa để lại,đôi khi vượt qua lý thuyết sách vở. Những người làm vườn đã cứu được một giống cây đặc biệt dùng để làm giấy (papyrus), cây này suýt bị tuyệt giống vì một loại bệnh truyền nhiễm.

Qua những lần đào xới khảo cổ, người ta đã phát hiện ở trong lòng đất này những vết tích của những đồ gốm cổ, thuỷ tinh cổ và cả những giếng nước có độ sâu 11 thước với đường kính 1,50 thước, bị phủ lấp qua thời gian. Vào thời Trung cổ, công viên này là một ruộng nho và cũng là nơi sản xuất rượu chát. Trước đây, nơi này, cũng là nơi đóng quân của đội quân La Mã. Kế chỗ đóng quân, có một tòa lâu đài đầu tiên của một ông vua Pháp. Khu vườn này được hoàng hậu Médicis mua lại vào năm 1612, để xây cung điện theo kiểu Ý để bà đỡ nhớ nhà : quê hương của bà ở Florence, nước Ý. (khi vua Henri 4 qua đời). Đây là một vùng yên tĩnh, nửa thành phố nửa nhà quê giữa những ruộng nho, vườn trái cây và cách đồng. Gần đó, cũng có một tu viện đầu tiên là Chartreux, với những vườn hoa rộng lớn chung quanh tu viện.

Sau Médicis, khu vườn này đã nhiều lần đổi chủ. Vào đầu thế kỷ 18, bà hầu tước Berry mua lại vườn này làm của riêng, và cấm mọi người vào. Bà đã bị dân chúng phản đối kịch liệt. Sau đó, vườn Luxembourg được mở cửa lại để cho dân chúng vào. Vườn chỉ đóng cửa khi có chiến tranh mà thôi. Vào thời đệ nhất thế chiến, Đức đã bắn lạc vào vườn Luxembourg hai viên đan đại bác, nhưng các tượng không bể, vì đã được bao chung quanh bằng những bao cát lớn.

Tại sao công viên gọi là Luxembourg ? Là vì chủ nhân của vườn này là hầu tước có tên là Piney-Luxembourg, bạn thân vua Henri 4 và hoàng hậu Médicis.

Đến thời hoàng đế Napoléon, khu vườn Luxembourg chính thức được dành để làm nơi thưởng ngọan và thư giản cho mọi người.

Khu vườn của hầu tước Piney-Luxembourg, sau 11 lần đổi tên:

1-Catherine de Médicis

2-Henri IV

3-Louis XIII

4-Louis XIV par André Le Nôtre

5- Louis XV et Louis XVI

6- La Révolution

7- La Première Rrépublique

8- Napoléon Ier

9- Derniers Rois

10-Napoléon III

11-Luxembourg.

Bích Xuân

bichxuanparis@yahoo.com